Wat is het microklimaat van de huid?

Het microklimaat is de combinatie van de temperatuur, vochtigheid en ventilatie op en rondom de huid. Een goed behoud van het microklimaat geeft meer comfort en beschermt de huid tegen beschadigingen. Het microklimaat op de huid is, naast druk en afschuifspanning, een belangrijke oorzaak bij het ontstaan van doorligwonden.   

Het effect van het microklimaat op comfort. 

De huid is bedoeld om het lichaam te beschermen en is een belangrijk orgaan om onze lichaamstemperatuur te regelen. Gemiddeld is dit voor ieder mens 37.1 graden Celsius. Zweten is erg belangrijk bij het op peil houden van de lichaamstemperatuur. Zweet wordt via de zweetklieren van de huid naar buiten geleid, waar het vervolgens verdampt. Dit verdampen gebruikt warmte, waardoor de huid en het lichaam afkoelen. Belangrijk voor de verdamping is dat de omliggende lucht voldoende droog is. Wanneer de luchtvochtigheid hoog is, kan de lucht weinig tot geen extra vocht opnemen, waardoor de verdamping, en dus de afkoeling van de huid, stopt. Het gevolg is een klam en nat gevoel op de huid; het tegenovergestelde van een comfortabel gevoel.  

Het effect van het microklimaat op de gezondheid van de huid. 

Temperatuur en vocht hebben elk hun eigen effect op de gezondheid van de huid. Een hogere temperatuur van lichaamsweefsel leidt tot een verhoogde ‘metabole activiteit’. Dat wil zeggen dat de cellen een hogere verbranding hebben en dus om meer zuurstof en voedingsstoffen vragen. Wanneer de huid op dat moment afgekneld wordt door druk en/of wrijving, stopt de toevoer hiervan en kan het weefsel beschadigd raken.   

Temperatuur  

Dit wordt verergerd door het feit dat bij verhoogde temperatuur de huid zwakker is. Bij een huidtemperatuur van 35 graden Celsius is de bovenste laag van de huid (het zogenaamde ‘stratum corneum’) maar een kwart zo sterk als bij een lagere huidtemperatuur van 30 graden Celsius!  

Vocht  

Ook vocht heeft invloed. De huid wordt stroever wanneer deze vochtiger wordt, de zogenaamde ‘wrijvingscoëfficiënt’ neemt dan toe. Daardoor wordt de huid gevoeliger voor druk en wrijving. Een hoge vochtigheid van de huid maakt de verbindingen in het collageen tussen de cellen zacht. Collageen zorgt voor de stevigheid en flexibiliteit van de huid. Wanneer dit zacht wordt kan de huid makkelijker beschadigd raken.  

Het reguleren van het microklimaat 

Belangrijk voor zowel het geven van comfort, als het beschermen van de huid is een goede regulatie van het microklimaat. Vocht dient direct opgenomen te worden, zodat de huid op sterkte blijft. Een goede ventilatie houdt de luchtvochtigheid binnen de perken. Hierdoor kan verdamping plaatsvinden en koelt de omgeving rondom de huid en het lichaam af.  

Bij het kiezen van textiel dat in aanraking komt met de huid, is het dus belangrijk dat dit zelf niet al te vochtig wordt. Een veel voorkomende misvatting is het gebruik van bepaalde ‘natuurlijke materialen’. Hierbij wordt dan vaak gekozen voor stoffen die zelf vocht absorberen. Dit werkt slechts maar tijdelijk. Zodra het textiel verzadigd is, blijft het nat en klam en zorgt het juist voor een hogere luchtvochtigheid: precies het omgekeerde van wat we proberen te bereiken! 

Bronnen:

A consensus document (2010). International review: Pressure ulcer prevention: pressure, shear, friction and microclimate in context. Wounds International, London

Romanelli, M., Clark, M., Gefen, A., Ciprandi, G. (2018). Science and Practice of Pressure Ulcer Management. Springer-Verlag London